Enkomputiligis Don HARLOW

Novjara Mesago 2005 de la UEA-Prezidanto:

Eble vi jam laciĝis pri miaj mesaĝoj, kiuj daŭre instigas nur al agado por Esperanto kaj al nenio alia. Kaj krome temas en miaj instigoj pri la plej banala kaj praa agad-metodo, alivorte vi persone devas fari ion konkretan pli ol pensi ion grandiozan, kion aliaj faru. Fakte io, pri kio ni povas fieri, estas la demokrateco de nia movado, en kiu generaloj kaj soldatoj praktike estas malfacile distingeblaj. Kaj tiel devas esti, laŭ mi, ĉar ni ĉiuj laboras por ideo kaj ne por rikolti mondajn gajnojn en la formo de riĉeco, famo aŭ alispecaj avantaĝoj. You may already have grown tired of my messages, which go on encouraging you just to act for Esperanto and for nothing else. And my encouragements also refer to a very trivial and old-fashioned method of acting; in other words, you yourself have to do something concrete rather than just thinking of something great that others should do. In fact something of which we can be proud is the democracy of our movement, in which it is in practice difficult to distinguish between generals and soldiers. And that's the way it ought to be, in my opinion, because we all are working for an idea and not in order to reap worldly gains in the form of wealth, fame or other types of advantages.
Mi scias, ke pluraj el vi senkuraĝiĝas, ĉar vi daŭre vidas ĉirkaŭ vi viajn najbarojn, kiuj volonte lernas la lingvon de la momentaj fortuloj kaj same volonte forlasus sian lingvon, se ili nur kapablus, por esti parto de la riĉaj kaj potencaj. Bonvolu ne senkuraĝiĝi tiel facile. La mondo ĉiam estis tia. Jam araba saĝulo de la mezepoko (nia mezepoko pli ol ilia), Ibn Ĥaldun, diris en libro ankoraŭ hodiaŭ studata, ke la venkito ĉiam volas simili la venkinton, veste, sintene, lingve, ktp. Sed ĝuste nun iĝas iom pli malklare, kiun lingvon volos lerni via najbaro post 10 jaroj aŭ kiun lingvo volos lerni liaj infanoj. Ĉu la nova jarcento estos la jarcento de Azio? Estas tre malfacile antaŭvidi, ĉefe kiam temas pri la estonteco, kiel ŝercis alia famulo, sed multaj signoj antaŭdiras, ke eble la infanoj de via najbaro, se ili estos famaj lingvistoj aŭ ĵurnalistoj, estos pagataj por klarigi al siaj samlandanoj, kial neniu alia lingvo krom la ĉina rajtas esti la tutmonda lingvo pro sia simpleco, klareco, abunda literaturo, imago-riĉa skrib-sistemo, ktp. I know that some of you are getting discouraged, because you keep on seeing around you your neighbors, who are with alacrity learning the language of those who are strong at the moment, and with equal alacrity would abandon their own language, if only they could, to be part of the rich and powerful. Please don't get discouraged so easily. This is the way the world has always been. Back in the Middle Ages (our Middle Ages more than theirs), an Arabic wise man, Ibn Khaldun, stated in a book that is still read today that the loser always wants to resemble the winner, in clothes, in attitude, in language, etc. But right now it is becoming somewhat unclear what language your neighbor will want to learn in ten years, or what language his children will want to learn. Will the new century be the Asian century? It is very difficult to foresee, especially about the future, as another famous man joked, but many signs are predicting that the children of your neighbor, if they turn out to be famous linguists or reporters, will be paid to explain to their countrymen why no other language than Chinese may be the world language because of its simplicity, clarity, abundant literature, image-rich writing system, etc.
Tiam niaj posteuloj estos ankoraŭ tie por rediri esence tion, kion ni diras nun: justeco kaj ne forto estu la gvid-principo de la homaro en la lingva kampo kaj en ĉiuj aliaj kampoj. When that happens our successors will still be there to restate, in essence, what we are saying now: it is justice and not strength that must be the guiding principle of mankind in the field of language as in all other fields.
Bonvolu permesi al mi citi alian faman homon de la pasinta jarcento, Gandi (Gandhi en la kutima trans-skribo), kiu nevole parolis pri la fenomeno de tutmondigo, kiu apartenas al nia tempo multe pli ol al lia tempo: Mi ne volas, ke mia domo estu ĉirkaŭmasonita per muroj en ĉiuj flankoj kaj ke la fenestroj estu plen-ŝtopitaj. Mi volas, ke la kulturo de ĉiuj landoj estu blovata tra mia domo kiel eble plej libere. Sed mi rifuzas esti mem for-blovata de la planko malproksimen fare de iu ajn. Tion saman ni diras, kaj ni aldonas, ke nur la internacia neŭtrala lingvo Esperanto povas savi homojn el tiu destino en ĉi tiu epoko de tutmondigo. Please allow me to quote another famous man from the last century, Gandhi, who unwillingly spoke of the phenomenon of globalization that belongs much more to our time than to his: I don't want my house to be bricked up with walls on all sides, nor that the windows be stopped up. I want the culture of all countries to be blown through my house as freely as possible. But I refuse to let myself be blown far away from my floor by anybody. We are saying the same thing, and we add that only the international neutral language Esperanto can save people from that fate in this era of globalization.
Ni taksas la nunan internacian lingvan ordon, alivorte la manieron laŭ kiu nuntempe oni utiligas nur difinitajn lingvojn por la rilatoj inter homoj apartenantaj al malsamaj popoloj, nekontentiga kaj nekongrua kun la bezono favori interkompreniĝon, pacon kaj samrajtecon inter ĉiuj homoj. We consider the current international language order, in other words the way in which, today, only selected languages are used for relations between people belonging to different ethnic groups, unsatisfying and incompatible with the need to favor understanding, peace and equal rights for all people.
Ni opinias, ke ĉiuj lingvoj kaj ĉiuj kulturoj havas en si valorojn, kiujn la homaro ne perdu. Krome ni opinias, ke oni devas respekti je ĉiu nivelo la lingvajn homajn rajtojn. ćiu homo estas protektata de la Universala Deklaracio de la Homaj Rajtoj kontraŭ diskriminacio surbaze, interalie, de lingvo. Neniu nacia aŭ internacia instanco rajtas malobservi tiun rajton surbaze de konsideroj pri efikeco aŭ alispecaj avantaĝoj. We believe that all languages and all cultures have their own values that mankind should not lose. In addition, we believe that at every level human language rights must be respected. Every person is protected by the Universal Declaration of Human rights from discrimination based on, among other things, language. No national or international body is allowed to ignore this right on the basis of considerations of efficiency or other types of advantage.
Unesko kaj Unuiĝintaj Nacioj jam produktis multajn dokumentojn en ĉi tiu kampo. La lasta Raporto pri la Homara Evoluo 2004 de la Programo por Evoluo de Unuiĝintaj Nacioj, ekzemple, estas tute aprobinda kaj referencas ankaŭ al la principo de la uzado de tri lingvoj rekomendita de Unesko: gepatra lingvo (kiom ajn malgranda ĝi estas), loka kontakt-lingvo (ĝenerale la nacia lingvo) kaj internacia lingvo. UNESCO and the United Nations have already produced many documents in this field. The recent Report on the Development of Mankind 2004 of the Program for Development of the United Nations, for example, is deserving of approval and additionally refers to the principle of the use of three languages recommended by UNESCO: the mother tongue (however small it may be), a local contact language (generally the national language) and an international language.
En ĉi tiu kadro ni reasertas (malgraŭ la opinioj de ĉiuj niaj najbaroj kaj de la lingvistoj kaj ĵurnalistoj pagitaj por influi ilin), ke la optimuma lingvo por la rolo de internacia lingvo estas la internacia planlingvo Esperanto. La uzo de kiu ajn alia nacia lingvo estas maljusta, kaŭzas homajn suferojn kaj kaŭzas perdon de mono flanke de la lernantaj socioj kaj en la longa daŭro perdon de lingvoj kaj de kulturoj. In this regard we claim once again (despite the opinions of all of our neighbors and of the linguists and reports paid to influence them) that the optimum language for the rôle of international languages is the international constructed language Esperanto. The use of any other national language is unjust, causes human sufferings and causes a financial loss on the part of the societies learning it and, in the long run, a loss of languages and cultures.
Ni asertas, ke la instruado de Esperanto kiel fremda lingvo estas avantaĝa kompare kun la instruado, ekzemple, de la angla (pli granda facileco kaj sekva atingo de la lernoceloj en ono de la tempo, pli malmultekosta instruado pere de lokaj instruistoj kaj lokaj materialoj). We claim that the teaching of Esperanto as a foreign language is advantageous by comparison with the teaching, for example, of English (greater ease and resulting attainment of the goals of learning in a fraction of the time, cheaper teaching through the medium of local teachers and local materials).
Ni opinias ke la ŝparoj realigeblaj per la transiro de, ekzemple, la angla al Esperanto en la instruado de fremdaj lingvoj en la mondo kunportus tiom gigantajn ŝparojn, ke ili sufiĉus por venki problemojn de maloftaj malsanoj, de malsato almenaŭ en kelkaj lokoj kaj de starigo de sistemoj de kvalita instruado, por kiuj nuntempe mankas rimedoj. We believe that the savings that can be realized through the transition from, for example, English to Esperanto in the teaching of foreign languages throughout the world would be so tremendous that they would suffice to overcome problems of rare diseases, in at least some places of hunger, and of the establishment of systems of quality teaching, for which the resources are currently lacking.
Forlasante aliajn konsiderojn, kaj restante en la kampo de justo kaj rajtoj, ni ĝojas ke dum la pasintaj jaroj laŭgrade la internaciaj ŝtataj organizaĵoj tutmondaj venis al samaj konkludoj: ... estas homaj rajtoj kun enkonstruita lingva enhavo… Aparte gravaj estas la rajtoj al libereco de esprimo kaj egaleco. Libereco de esprimo kaj la uzo de lingvoj estas nedisigebla. Same en la Universala Deklaro pri Kultura Diverseco, aprobita de la Ĝenerala Konferenco de Unesko en Parizo, la 2-an de novembro 2001-a, oni klare diras, ke ... Kulturaj rajtoj estas integra parto de homaj rajtoj… Tial ĉiuj homoj havas la rajton esprimi sin, krei kaj disvastigi siaj verkojn en la lingvo, kiun ili elektas, kaj tute aparte en sia gepatra lingvo. Leaving aside other considerations, and keeping to the field of justice and rights, we rejoice that during recent years the global international governmental organizations have by degrees come to the same conclusions: ... there are human rights with a built-in linguistic content. Especially important are the rights of freedom of expression and equality. Freedom of expression and the use of languages are inseparable. In the same way, in the Universal Declaration on Cultural Diversity, approved by the General Conference of UNESCO in Paris, on November 2, 2001, it is clearly stated that ... Cultural rights are an integral part of human rights. For this reason, all people have the right to express themselves, create and disseminate their works in the language that they choose, and especially in their mother tongue.
Se ili komencas opinii kiel ni, eble niaj ideoj pri justeco en internaciaj rilatoj estas laŭgrade gajnantaj. Ni helpu tiun procedon laŭ niaj ebloj ankaŭ en la nova jaro kun la klara konscio, ke ni pravas, kaj samtempe ni ĝuu nian kulturon, de kies ĉefa valoro, justeco inter la popoloj, ni estas la malhumilaj portantoj. If they are beginning to think as we do, perhaps our ideas of justice in international relations are winning by degrees. Let's help that process, in any way we can, in the new year, too, with the clear realization that we are right, and at the same time let's enjoy our culture, whose chief value, justice between peoples, we proudly bear.
Multajn bondezirojn por sukcesa jaro al ni kaj al la ideoj pri justeco en la rilatoj inter homoj. All good wishes for a successful year for us and for the idea if justice in relations between people.

Renato CORSETTI, prezidanto
Universala Esperanto-Asocio